Cuba

Las Terrazas

Las Terrazas

Las Terrazas dankt zijn naam aan de terrassen die hier zijn aangelegd. De heuvels hier zijn kaalgekapt voor de houtproductie en voor aanleg van Franse koffieplantages. In 1968 is hier een eco-dorp gebouwd door milieu activisten die bezorgd waren over de ontbossing en de erosie die daar het gevolg van was. Er zijn terrassen aangelegd waarop bomen konden worden geplant. Mahonie, teak en diverse andere soorten. Later is het idee geboren om toeristen te trekken, gedeeltelijk om het te financieren.

We maken met een gids een rondgang over het terrein. We zien waar vroeger koffie werd verbouwd, hoe de bonen uit de vruchten werden gehaald en gedroogd. Omdat het grotendeels gebaseerd was op slavenwerk, en de slaven regelmatig de heuvels in vluchtten, is de handel ingestort.

Dal bij Las Terrazas
Dal bij Las Terrazas
Gier
Gier

Bij Baños de San Juan is de mogelijkheid om te zwemmen in een natuurlijke omgeving, of om de natuur te bekijken. Op het terrein zitten en zweven zwarte gieren met een rode kop.

Langs de San Juan
Langs de San Juan
Orchidee langs de San Juan
Orchidee langs de San Juan

Zoals te verwachten komen hier veel toeristen, maar onze reisbegeleider leidt ons in een andere volgorde langs de diverse bezienswaardigheden dan het grootste gedeelte van de toeristen, waardoor wij de grootste drukte ontlopen. Er bestaat de mogelijkheid voor een "canopy tour", waarbij je aan een kabel van boom naar boom kunt zweven, maar hier is in onze groep geen belangstelling voor.

Pinar del Rio

In Pinar del Rio gaan we een sigarenfabriekje bekijken. De sigaren worden hier met de hand gerold. Een goede sigaar bestaat uit drie lagen. Een binnenste filler, een binder en de buitenste laag, de wrapper. De filler en de binder worden met de hand gerold van verschillende delen van de plant, of zelfs van verschillende planten.

Vervolgens wordt de sigaar een paar uur in een pers gelegd, Daarna wordt er lucht door geblazen om te zien of de dichtheid van de sigaar goed is. Een sigaar die te los is brand te snel op. Een sigaar die te dicht is, is moeilijk te roken. Als hij wordt goedgekeurd komt er ook de buitenste laag, de wrapper om heen. Daarmee wordt de sigaar ook afgesloten. Om te roken moet dus het uiteinde van de sigaar worden afgeknipt.

Baños de San Juan
Baños de San Juan

De verschillende lagen van de sigaren kunnen uit verschillende delen van het land komen, omdat ieder deel zijn eigen eisen stelt aan de manier van verbouw en fermenteren. Zo moet de toplaag eigenlijk in de schaduw groeien. We mogen hier geen foto's maken. Verderop zullen we bij een boer die tabak verbouwt zien hoe hij het doet. Hier heb ik een filmpje van.

Ook bezoeken we een rum bottelarij. Normaal wordt rum volledig gemaakt van de melasse van suikerriet. Hier wordt er voor het rijpen nog een vrucht toegevoegd, waardoor hij minder lang hoeft te rijpen om smaak te krijgen. Het wordt dan wel meer een brandy dan een echte rum.

Vaten met rum
Vaten met rum

Als we het Pinar del Rio zelf gaan bekijken wil ik even wat geld wisselen. Buiten staat een rij van een man of 10, waarvan er af en toe een de bank wordt binnengelaten. Na een half uur zijn er nog maar twee binnengelaten, en binnen zie ik nog een aantal mensen wachten. Ik besluit op zoek te gaan naar een andere mogelijkheid. Naast de bank blijkt ook een pinautomaat te staan die mijn Visa kaart accepteert. In een minuut heb ik mijn geld.

Er worden door de creditcard maatschappij wel kosten in rekening gebracht bij opname van geld, maar ik heb het er voor over. Ik wil nog iets van de stad zien

ViƱales

Vallei bij Viñales
Vallei bij Viñales

In Viñales gaan we lunchen en tevens het kleine stadje bekijken. We zullen overnachten in een hotel net buiten Viñales. In Viñales kunnen we een aantal dingen doen; een wandeling door een natuurgebied, waarbij we ook een tabaksplantage bezoeken, paardrijden, en een grot bezoeken onder begeleiding van een gids. De grot zal geheel donker zijn, zodat men mijnwerkershelmen met een lamp zal krijgen. Volgens diegene die het hebben gedaan is het wel mooi, maar niet spectaculair.

Fiets van een uienverkoper
Fiets van een uienverkoper
Souveniermarktje
Souveniermarktje
Kraampjes
Kraampjes
Overstekende schoolkinderen
Overstekende schoolkinderen

Ik ga met de wandeling mee. De tocht voert langs, en door tabaksplantages. Soms levert een tabaksplant slechts een enkele soort tabak, maar de boer kan ook besluiten om de gehele plant te gebruiken voor de drie verschillende soorten tabaksbladeren die nodig zijn voor sigaren. De onderste bladeren bevinden zich een beetje in de schaduw, en de bovenste bladeren zitten in de volle zon. Dat heeft gevolgen voor de sterkte en structuur van de bladeren.

Op de foto rechts: Vooraan tabaksplanten waarvan de bladeren al geoogst zijn. De stammen laat men staan, want men kan er in een seizoen drie maal van oogsten. Achteraan planten die nog geoogst moeten worden

Tabaksplantage
Tabaksplantage

De bladeren worden met de hand geoogst. Dit is een delicate zaak, want de bladeren mogen niet worden beschadigd. Bovendien worden de onderste, middelste en bovenste bladeren apart gehouden. Ze worden op stokken geplaatst en in speciale schuren gedroogd.

Tabaksbladeren worden geoogst
Tabaksbladeren worden geoogst
De bladeren worden op stokken gehangen
De bladeren worden op stokken gehangen

Daarna worden ze gefermenteerd met een mengsel van water, honing, en in Cuba ook rum, en worden ze dicht opeengepakt in schuren gehangen om te rijpen. Ze kunnen ook in balen worden weggelegd. Hoe langer ze rijpen, hoe beter de kwaliteit van de sigaar wordt, net als bij whisky en rum. De boer moet 90 procent van zijn opbrengst aan de staat verkopen. De overige 10% is voor eigen gebruik, of mag hij verkopen. Dat doet deze boer ook, en deze 10% is een mooie aanvulling op het bedrag dat hij van de staat krijgt.

We krijgen te zien hoe een boer zijn eigen sigaren rolt. (Filmpje op Youtube) Eerst wordt de centrale nerf verwijderd, omdat hij teveel nicotine bevat. Deze nerf wordt geweekt in water, en daarna gebruikt als natuurlijke insectenverdelger.

De sigaren worden niet in een pers geplaatst, maar een paar minuten in papier gerold weggelegd. Dat is mogelijk omdat deze sigaren niet een jaar houdbaar moeten zijn. Naast tabak worden vaak nog een aantal andere zaken verbouwd, zoals koffie, thee, cassave (als veevoer), bananen en nog meer vruchten. Gezien de schaal waarop dit gebeurt heb ik het idee dat dit het meest voor eigen gebruik is bedoeld.

Een van de droogschuren
Een van de droogschuren
Omgeving
Omgeving
Een meertje in de omgeving
Een meertje in de omgeving
Oversteken van een beekje
Oversteken van een beekje
Huis met een bloeiende boom
Huis met een bloeiende boom

De wandeling door de vallei is mooi. In de verte zien we hoge rotsen uit het pleistoceen. Het is wel jammer dat dezelfde paden gebruikt worden door paardrijders, waardoor er regelmatig paardenstront op de grond ligt.

Halverwege is een plek waar we een lokale specialiteit van diverse geperste vruchten sappen kunnen drinken, eventueel aangevuld met rum.

Lees verder bij Havana